Richting een nieuwe economie

Nederland lijkt gelukkig weer wat op te krabbelen uit de economische crisis, maar met een miljoen mensen werkeloos, zo'n 13% van de beroepsbevolking (volgens http://www.werkloosheidsmeter.nl/) is er zeker nog ruimte voor verdere verbetering.

Een tijdje geleden hadden we in Leidenhoven College een econoom te gast, die gepromoveerd was op de geschiedenis van het denken over de economie. Interessant om te weten was, dat het woord economie oorspronkelijk afgeleid is van oĩkos (‘woning’) en nómos (‘regel, wet’), wat het geheel op zoiets liet neerkomen als het ‘goed beheer van een huishouding'. Over de tijd heeft het begrip zich steeds verder ontwikkeld, en is de nadruk in toenemende mate op het geld komen te liggen. De vraag die hij stelde is: is dat wel zo verstandig?

Als je nadenkt over een huishouden, dan besef je al snel dat geld daarin zeker een belangrijke rol speelt. Maar als het goed gaat, dan is het geld zeker niet het belangrijkste. Het is eerder een conditio-sine-qua-non, een noodzakelijke voorwaarde opdat het huishouden goed kan draaien. Maar het geld staat uiteindelijk ten dienste aan de personen die het huishouden maken. Voor het goed draaien van het huishouden is het bijvoorbeeld wél essentieel dat de verhouding tussen de mensen daar goed is.

Als er iets is dat in onze huidige maatschappij onderbelicht blijft, dan is dat juist de verhouding tussen mensen. Natuurlijk zijn menselijke relaties belangrijk in het leven van iedere persoon, dat kan niet anders, maar er ligt vooral nadruk op het gevoel binnen relaties. Dat mensen er ook bewust voor kunnen kiezen om in voor en tegenspoed, als het goed voelt en als het even minder goed voelt bij elkaar te blijven, daar wordt minder over gesproken.  Ook op het niveau van de maatschappij wordt er vrijwel geen acht geslagen op dingen in onze samenleving die relaties in gevaar brengen. Het wordt steeds makkelijker om te scheiden bijvoorbeeld, en de sensualiteit in bijvoorbeeld reclames kent weinig grenzen. Er leeft weinig besef dat deze dingen iets aantasten dat van fundamenteel belang is: ons vermogen om ons met een zuiver hart helemaal in te zetten voor de relaties die we zijn aangegaan.

In de katholieke kerk zijn we net begonnen met de tijd van Advent. Het is een tijd van voorbereiding op het aankomende hoogfeest van Kerstmis. Net als de vastentijd is het een tijd om ons leven te heroriënteren op de dingen die echt belangrijk zijn in het leven. Daarbij hoort ook het ons losmaken van de aantrekkingskracht van het aardse, om meer gericht te zijn op het geestelijke en het Goddelijke. In termen van de economie: om relaties weer belangrijker te gaan vinden dan geld. Want de ergste crisis die onze samenleving in bedwang houdt, is niet de werkeloosheidscrisis, hoe erg die ook is. Erger nog is de innerlijke crisis, de crisis van onze relaties, en bovenal onze innerlijke relatie met God. In de geschiedenis van de filosofie, die ik op dit moment bestudeer, is het heel duidelijk: de denkers gaan zich meer richten op het aardse (en de economie op het geld) als die innerlijke band met God vergeten wordt.

Het wordt dus tijd voor een nieuwe economie, een economie waarin relaties tussen mensen centraal staan, en de relatie met God voorop. Als er veel mensen zijn die zo leven, dan is het een kwestie van tijd voordat ook werkloosheidscrisissen tot het verleden behoren. Maar dat is niet het belangrijkste, het belangrijkste is dat veel mensen het relatieve geluk hier op aarde intenser zullen kunnen beleven, en dit daarna in volheid zullen kunnen doorzetten in de eeuwigheid met God. Ik hoop en bid dat veel mensen deze weg mogen inslaan in deze tijd van Advent, en zo vol geestelijk vuur de rijkdom van Kerstmis mogen bereiken.

Protest tegen het ombrengen van pasgeboren kinderen

Op de website van Citizen Go vond ik de volgende protestactie tegen het ombrengen van netgeboren kinderen. Het lijkt me de moeite waard om deze te steunen!

http://citizengo.org/en/13831-condemn-neonatal-infanticide

Is orgaandonatie bij euthanasie echt een goed idee?

Het wordt binnenkort in Nederland makkelijker om organen te doneren naar Euthanasie. Is dat echt een goed idee?

http://www.mercatornet.com/careful/view/15244

Waar geeft Europa zijn geld aan uit?

In een geimproviseerde toespraak tot de hoofden van de Europese bisschoppenconferentie, lucht Paus Franciscus zijn hart over de huidige staat  van Europa. Hij reflecteert over de feiten: er is torenhoge werkeloosheid onder jongeren, ze worden buitengesloten uit de maatschappij; naast voedsel, medicijnen, en kleding, geven Europeanen hun geld vooral uit aan kleine dieren (want ze hebben weinig kinderen) en sexueel plezier; ten slotte wil Europa haar Christelijke wortels niet erkennen.

Toch is de Paus niet pessimistisch, want al diagnosticeert hij de ziekte heel duidelijk, hij heeft ook de oplossing: door naar Jezus Christus terug te keren kunnen we ons een weg banen richting een solidaire maatschappij, naar echte hartelijke intermenselijkheid, en naar een intieme relatie met God die ons leven zin geeft.

De hele tekst is hier te vinden: http://chiesa.espresso.repubblica.it/articolo/1350931?eng=y

Paus vandaag in Straatsburg: Europa, draai niet om de economie, maar om de heiligheid van ieder persoon!

Vandaag heeft paus Franciscus een inspirerende toespraak gegeven in Straatsburg, waarin hij Europa opriep om de menselijke persoon vóór te laten gaan op economische belangen. Hij gebruikt het beeld van Rafaël's beroemde schilderij van Plato en Aristoteles in het Vatikaan: Plato wijst naar de hemel, Aristoteles naar de aarde. Net zo vind de Paus dat Europa naar boven moet blijven kijken, maar wel praktische oplossingen moet blijven zoeken, zoals het haar hele geschiedenis lang heeft gedaan.

Hier is de hele tekst te vinden: http://cvcomment.org/2014/11/25/pope-francis-address-to-european-parliament-at-strasbourg/

Hoe religieuze wereldleiders ons leven bespraken in een historische ontmoeting in het Vaticaan

In het Vaticaan is de interreligieuze conferentie over het gezin, een thema dat het leven van ieder van ons direct raakt, tot een einde gekomen. De Paus heeft zich duidelijk uitgesproken over het huwelijk als een sacramentele band tussen een man en een vrouw, maar er werd vooral ook gesproken over de schoonheid van zuiver liefde, gezien vanuit vele culturele perspectieven.

Hier een mooi artikeltje over wat er werd gezegd:
http://www.mercatornet.com/sheila_liaugminas/view/15200

Hoe het Christendom zijn eigen IS overwon

Dit is een indrukwekkend historisch perspectief op een beweging binnen het Christendom die wel wat weg had van de huidige IS, en waarom het Christendom die overwonnen heeft.

http://www.mercatornet.com/articles/view/men_of_blood_and_iron

Afgelopen maandag gaf een Rabbi deze speech in het Vaticaan – en oogstte een staande ovatie

In het Vaticaan is een intterreligieuze conferentie gaande over het gezin. Afgelopen maandag gaf Rabbi Lord Sacks een fantastisch mooie toespraak over het gezin, die de aanwezigen beloonden met een staande ovatie. Hij is werkelijk de moeite waard om te lezen.

De tekst is hier te vinden.

Hier een video met wat belangrijke punten.

De Nederlandse studenten die Keniaanse meisjes een dak boven hun hoofd gaven

Wat doet een Nederlandse student in Kenia? Dit is een korte rapportage over een team Nederlandse, Duitse, en Keniaanse studenten die deze zomer in Kenia een slaapzaal hebben gebouwd voor de 'St Bakita School'. Thomas, een Nederlandse student architectuur staat verbaasd over de Keniaanse bouwkunst...

Waarom ik graag lesgeef over ecologie

Vandaag begint mijn 'Big Questions in Science' cursus op het Amsterdam University College. Mijn eerste les gaat over ecologie. Volgens mij is dit een prachtig onderwerp om les over te geven, en al helemaal voor een katholiek. Waarom? Zie hier:

http://scienceandbeyond.blogspot.nl/2014/11/why-i-am-happy-to-teach-about-ecology.html

What I did not understand about the media and the Synod

Some time ago I became upset about the media coverage of the extraordinary bishop’s synod in Rome. I wrote a rather negative blog article, lamenting the standard of coverage. But interacting with Jack Valero of Catholic Voices, I have understood that the problem is not the media. We just need people to tell the positive story of the Catholic church in a professional, well-prepared and positive way.

In the case of the synod, the media were abuzz with the hope that the church would now adopt a more welcoming attitude towards groups in society like homosexuals and divorced and remarried people. And indeed, the Church wants to be open and welcoming, a mother for everyone, including these groups of people. The Church has a very beautiful and clear teaching on sexuality: it is a sacred gift of God that is an expression of mutual self-giving, which is only complete in the context of a life-long exclusive union in marriage and when it is open to children. Sexuality is very beautiful, but also very fragile: if used well, it can heal, foster love and unity, and give life, but if not used well, it can destroy, foster egoistic abuse of others, and leave people heart-broken. So it is good that the Church, like a good mother, insists that it be used in the right way and in the right context.

Also as a mother, the Church recognizes that some of her children face special difficulties in living the good of sexuality, like the homosexual and divorced and remarried people mentioned above and other people besides. The extraordinary synod of bishops that finished recently was only the first step in a process of discernment that the Church has begun, not to change its wonderful teaching on the good of sexuality and of the family, but rather to see how she can be a better mother to all her children, also those who face special difficulties in these areas. And as Catholics, we are very happy that the Church takes all this effort to improve its pastoral care in an area that affects all of us, because all of us are part of a family.

Finally, talking to Fr Manuel, spokesperson to the Holy Father in Rome who attended the synod, and who was in the Netherlands these days, it became clear that the Synod was carried out in a wonderful spirit of collegiality, with the Pope giving a speech at the beginning and at the end, and listening to all the discussions throughout. There was real novelty in the form of the synod, because rather than reading out their previously prepared speeches in Latin, the bishops used modern languages, and were free to talk about what concerned them and enter into a dialogue with the other people present. At the same time, all were aware that this synod was only meant to set the agenda for the next synod in one year’s time, which in turn has the role of advising the Pope about what to write in a post-synodal exhortation. So the synod consisted of 180 people, deeply in love with the Church, trying to come up with an adequate response to the many challenges people face in the family of our time, via a careful step-by-step process. That is really a wonderful thing, and I am eager to see what insights the Holy Spirit is going to bring to us over the coming time to help all of us in our family lives.  

If you are interested in the conclusions of the extraordinary synod, which has set the agenda for the synod next year, and is therefore a document the Church will be thinking and praying about, you can find them here.

Nieuwe Website Catholic Voices

Catholic Voices Nederland heeft een nieuwe website, die geopend is door Jack Valero. 

Hier is hij te vinden: http://www.catholicvoices.nl/

Mijn laatste Mercatornetartikel over de 'machinemens'

Op verzoek heb ik een artikeltje geschreven over de Spaanse filosoof Leonardo Polo. Ik heb daarbij de nadruk gelegd op zijn filosofische methode van het over je eigen mentale grenzen stappen. Die methode heeft hem geleid tot een dieper begrip van wat de mens is: bepaald geen machine.

Het artikel is hier te vinden:

http://www.mercatornet.com/articles/view/conquering_mental_castles

Aardig antwoord op Dawkins

Ik las dit artikeltje als antwoord op Dawkins. Het is wel aardig.

http://populscience.blogspot.nl/2014/08/the-dawkins-delusion.html

Maar mijn favoriet blijft toch het boek van Hahn, 'Answering the New Atheism' Hieronder een filmpje met een discussie daarover. 

Synode over de familie

Zoals de laatste dagen op het nieuws te zien was, is er in Rome een synode over de familie begonnen. Op het RTL nieuws werd gedaan alsof de Paus van plan was alles te veranderen. Dat lijkt me een niet al te accurate weergave van de zaak. Een gebalanceerder artikel over het belang van deze synode is hier te vinden:

http://www.mercatornet.com/articles/view/its_a_synod_on_the_family_remember

Why mankind has a special kind of 'being'

This week I have been at the conference 'Spirits in Time' by the Leonardo Polo Institute in Madrid. It has been very inspiring to meet people who have been working with this philosopher for a long time, and a considerable group of people who want to know more about him. 

It was also good to see the wide range of applications Polo has. I was in a more science-oriented session, but there were other sessions on anthropology and on social science. 

The institute has recently published two books introducing Polo's thought to an English-speaking audience. One is a short biography with an overview of Polo's thought, but I think the more interesting is a short book by Polo titled 'Why a Transcendental Anthropology?'. It also contains an introduction to Polo's thought (with much overlap from the first book), but then continues with Polo's own explanation of his proposal. 

Polo's method called the 'abandonment of the mental limit' requires some explanation, but he uses it to show that a human being has a special kind of 'being', the personal 'being'. This is additional to the 'being' that was studied traditionally in metaphysics, he calls it co-existence. This concept expands upon traditional philosophy, taking into account the problems raised by modern philosophy, but correcting modernity at the same time.

If you are interested in this introductory work, please have a look here: http://www.leonardopoloinstitute.org/why-a-transcendental-anthropology.html

Why the silence on Christian elimination?

This is a timely and confronting article from Sheila Liaugminas' blog. Why are people silent about the Christian elimination that is going on in the middle east?

http://www.mercatornet.com/sheila_liaugminas/view/14704

Recommended: God’s Philosophers by James Hannam

Recently I have read the book ‘God’s Philosophers: How the Medieval World Laid the Foundations of Modern Science’ by James Hannam. I found it a very enjoyable read, with a very timely message. Hannam tells stories about (natural) philosophers in the middle ages, and how the work they did prepares for the work of later scientists like Copernicus, Galileo, Kepler, and Newton.

For me, it was fascinating to learn how natural philosophy changed over time, through the lives of these thinkers that I had never heard off. Learning about them has really broadened my academic horizons. I wish you the same experience.

You can find ‘God’s Philosophers’ in the following web-shops.

Bol.com
Amazon.co.uk

 

Please note: the links above are ‘sponsored links’ and if you click them and buy the book, you are rewarding me for making you attentive to this book, at no extra cost to yourself. If you prefer not to reward me, please google the title of the book and you will also find the shops. Also note that I am very selective in the books I recommend, I only recommend those that I especially like and support.

I am so enthusiastic about this book that I constructed the following slide deck that can give you a further impression about its contents.

Was Science ever a Revolution? from Daan van Schalkwijk

Betrokken Nederlandse Ethicus zegt dat Euthanasie toestaan een fout was

De ethicus Theo Boer, die betrokken was  bij het legaliseren van euthanasie, zegt dat dit, terugkijkend, een fout was. Lees hier het artikel:

http://www.mercatornet.com/careful/view/14424

Podcast Patrologie 5: theologische scholen en schrijvers

Afgelopen zomer heb ik een serie podcasts gepubliceerd over Patrologie, de studie van de kerkvaders. Het zijn korte, inleidende podcasts van 10 minuten die proberen snel enig overzicht te geven over dit omvangrijke onderwerp.

Een vijfde podcast had ik al wel opgenomen, maar nog nooit gepubliceerd. Dat is natuurlijk jammer, dus hierbij alsnog. Het gaat over theologische scholen en schrijvers in het vroege Christendom.

De podcast is hier te beluisteren.


Eerdere podcasts:

De eerste podcast in deze serie is hier te vinden.

De tweede podcast in deze serie is hier te vinden.

De derde podcast in deze serie is hier te vinden.

De vierde podcast in deze serie is hier te vinden.

3 Dingen die academici van Van Gaal kunnen leren dit #wk2014 Hij heeft toch gelijk? ;)

Goed, toegegeven, de relatie van Van Gaal met 'de media' en vooral de kritische media is enigszins moeizaam. Hij lijkt er niet van te houden als mensen het met hem oneens zijn. Toch neemt dat niet weg dat ik dit WK een paar interessante dingen van hem geleerd heb. Hierbij drie kernpunten.

1.       Voorbereiding is alles, plan in scenario's.

Wat opvalt aan dit Nederlands elftal is dat het op alle scenario's lijkt te zijn voorbereid. Bij Nederland – Mexico werd er aan het eind overgeschakeld naar 'Plan B' om extra druk te zetten op de goal van de tegenstander. Dat was voorbereid, iedereen wist waar hij aan toe was. Gisteren bij Nederland – Costa Rica was dat scenario 'penalty's'. Er was van tevoren bedacht dat als er een wissel over zou zijn, Tim Krul er in zou kunnen komen als penalty keeper. De situatie deed zich voor, en het was een gouden wissel. Zo iets innovatiefs doe je niet op het laatste moment zonder voorbereiding. En het was goed voorbereid, want Krul wist al dat het scenario mogelijk was, zodat hij zich erop kon instellen.

Zoals ik de vorige keer al schreef is het voor wetenschappers interessant om te beseffen dat Van Gaal de overwinningen mede heeft veroorzaakt, zonder ook maar een bal aan te raken. Dat moet ons aan het denken zetten over het oorzakelijkheidsbegrip waarmee we in de natuurwetenschap werken. Dit keer lijkt het me interessant om aan te stippen hoe je het richting-geven-zonder-een-bal-te-raken dan praktisch aanpakt. Van Gaal werkt duidelijk met verschillende goed uitgewerkte scenario's. Dat is een strategie die bij het plannen van wat dan ook, inclusief academische carrières, goed van pas kan komen. Er is duidelijk wel wat werk voor nodig, maar het werk werpt zijn vruchten af. Plan in scenario's!

2.       Als je goed wilt zijn: oefening baart kunst

Een opvallend aspect van gisterenavond is de overwinning van het nationaal penaltytrauma, niet alleen aan de keeper kant, maar ook aan de speler kant: vier gescoorde penalty's. Na afloop zei Van Gaal in het NOS interview dat hij denkt dat het beter is om van te voren te beslissen waar je gaat schieten, daar veel op te trainen, zodat het op het moment suprême, als de spanning erop staat, scoren een soort automatisme is. Je kunt twisten over de voor- en nadelen van deze aanpak, maar hij heeft een interessant punt. Gisteren hebben de spelers het blijkbaar gedaan, en het werkte.

Volgens mij heeft dit inzicht verregaande consequenties voor ons morele denken. Van Gaal heeft beseft en in de praktijk gezien dat de mens een 'gewoontedier' is. Als we onszelf trainen op een bepaalde beweging, wordt het een gewoonte waar we 'goed in' worden. Het kost ons minder moeite om die beweging goed uit te voeren, zelfs onder druk. Het is een kleine denksprong, maar hetzelfde geld ook voor ons morele leven. Als we een goed persoon willen worden, zullen we ons moeten trainen in goede gewoontes. Dat kan zijn op professioneel vlak (bijvoorbeeld de gewoonte leren om goed te doceren), maar ook op moreel vlak (de gewoonte om vrijgevig of eerlijk te zijn bijvoorbeeld). Al deze gewoontes moeten geoefend worden. Een voorbeeld van een filosoof die hier interessante dingen over zegt is Alasdair MacIntyre in Dependent Rational Animals: Why Human Beings Need the Virtues.

Zoals ik net ook heb bestudeerd in het boek Introducción a la filosofía van Leonardo Polo is dit een belangrijk punt waarop zowel de morele filosofie van Kant (gebaseerd op het 'categorisch imperatief') als ook het consequentialisme (de morele waarde van de daad hangt af van de consequenties van de daad) te kort schieten. In deze filosofieën wordt geen rekening gehouden met het feit dat daden niet alleen externe motivaties en gevolgen hebben, maar dat er ook intern in de mens iets gebeurt als de mens iets doet. Er is (goede)gewoontevorming. De vorming van goede gewoontes leidt niet alleen tot goede daden, maar ook tot een goed mens. Iemand die traint op goed penalty's nemen wordt een goede penaltyschutter, iemand die oefent in het doen van goede daden wordt een goed mens.

3.       De complete mens is geen individu. Het gezin telt.

Na de wedstrijd van gisteren was het opvallend dat de spelers de zege wilden vieren samen met hun kinderen. De dochter van Van Persie zei bijvoorbeeld op haar schattigst dat de spanning haar blaasje ook wat te veel was geworden, in de camera die heel Nederland zat te bekijken. En de journalist zei, vertederd kijkend naar het kindje: "ja, dat is toch het belangrijkst, hè?"

En inderdaad. In eerdere interviews had Van Gaal al aangegeven dat hij het belangrijk vind om de spelers tijd te geven met hun gezin, want er is meer dan voetbal alleen. En als het gezin lekker loopt, zie je dat ook terug op het veld. Dat lijkt me een inzicht van gezond verstand en helemaal waar.

In onze individualistische samenleving is dit een boodschap die we echt van Van Gaal zouden moeten leren: de complete mens is geen individu, maar onze liefdesrelaties maken ons ook tot wie we zijn, en bepalen hoe we functioneren.

Of Van Gaal het met mijn interpretatie van zijn doen en laten eens is, is natuurlijk de vraag. Misschien krijg ik binnenkort eens een boos telefoontje. Maar ik ben in ieder geval dankbaar voor deze drie inzichten die ik van het WK onverwacht van hem mee kreeg.